Ingrijpende ervaringen in relatie tot hechting

Hechting

Hechting is vanaf de geboorte een natuurlijk en noodzakelijk proces met overleving als doel.

Op het moment dat een baby geboren wordt, is het nog geheel afhankelijk van de zorg van een volwassene. Mensenbaby’s zijn (in tegenstelling tot veel diersoorten) nog nauwelijks toegerust op zelfstandigheid. Zonder de juiste zorg en aandacht zouden zij niet overleven.

Aan de ene kant maakt deze afhankelijkheid de baby heel kwetsbaar. Aan de andere kant biedt het de baby ook alle kansen om zich te ontwikkelen binnen de omstandigheden waarin het opgroeit. Een kind dat geboren wordt in Afrika, zal andere vaardigheden nodig hebben om te overleven dan een kind dat geboren wordt rondom de Poolcirkel. Denk daarbij o.a. aan de taal die het gaat leren spreken en het voedsel dat het gaat leren eten.

Hechtingspersonen

Over het algemeen zullen de primaire hechtingspersonen (meestal zijn dit de eigen ouders) intuïtief aanvoelen wat de baby nodig heeft en daarin voorzien. Het gaat daarbij niet alleen om het hebben van de juiste spullen (babybedje, kinderwagen ed.) en het geven van de juiste voeding (melk en later vast voedsel), maar daarnaast om het adequaat reageren op de verbale en non-verbale signalen van de baby. Deze signalen zijn in het jonge leven van de baby de enige manier die zij hebben om contact te kunnen leggen. Op basis van de respons op de signalen die de baby uitzendt, zal er in zijn brein een netwerk van neuronale verbindingen aangelegd worden.

Opgroeiende kinderen die een overwegend passende en liefdevolle respons ontvangen van de ouders, zullen leren dat het signaal dat zij uitzenden, een positief effect heeft. Dit bevordert het gevoel van veiligheid en ontspanning en maakt dat het kind zich aan de ouders hecht en hen leert vertrouwen.

Helaas groeit niet iedere baby op in een setting van veiligheid en ontspanning. Soms groeien kinderen op bij ouders die door omstandigheden niet in staat zijn om adequaat te reageren op de signalen van hun kind. De ouders kampen met meerdere problematieken die in hun dagelijkse leven zorgen voor terugkerende spanning. Het is voor hen dan lastiger om op een voorspelbare en ontspannen manier op hun kind te reageren en het kind kan hierdoor te weinig passende aandacht krijgen, verwaarloosd of zelfs mishandeld worden. Ook het brein van deze kinderen legt een neuronaal netwerk van verbindingen aan, maar op basis van belemmerende ervaringen en wantrouwen.

Het brein van kinderen

Het brein van veilig gehechte kinderen is in staat om met verschillende situaties om te gaan en zij durven op verkenning uit te gaan. Het verkennen van de wereld is essentieel om te kunnen leren en ontwikkelen. Als er iets gebeurt tijdens de verkenning dat spanning oplevert, dan weten zij dat zij kunnen terugvallen op de primaire hechtingspersoon (en later op andere volwassenen) om hun stress-systeem te kalmeren.

Het brein van onveilig gehechte kinderen is aanzienlijk minder goed in staat om op een ontspannen manier op verkenning uit te gaan. Zij hebben regelmatig ervaren dat de primaire hechtingspersoon afwezig, onvoorspelbaar of bedreigend is in situaties waarin juist bescherming en troost nodig was. Hierdoor hebben ze over het algemeen minder vertrouwen in zichzelf en in de ander en zijn behoedzamer in hun verkenning van de wereld.

Om je als opgroeiend kind zo goed mogelijk te ontwikkelen en een zo normaal mogelijk werkend stress-systeem te vormen, is hechting aan een stabiele volwassene van levensbelang.

Uiteraard zijn de ouders/verzorgers daarin de voornaamste personen, maar ook andere volwassenen (familieleden, leerkrachten, sportcoaches ed) kunnen hierin een belangrijke rol vervullen.

Een aantal tips:
  • Zorg dat je basiskennis hebt over onveilige hechting zodat je gemakkelijker kunt herkennen of hier mogelijk sprake van is. Vanuit kennis is het gemakkelijker om te handelen.
  • Daarnaast is het belangrijk om je te realiseren dat onveilig gehechte kinderen gedrag kunnen laten zien dat voortkomt uit angst en wantrouwen. Benoem het gedrag en check daarbij ook of het kind zijn eigen emotie herkent. Help het kind om zichzelf weer tot kalmte te brengen door in verbinding te blijven.
  • Bespreek zorgen tijdig met ouders en andere betrokkenen.

‌ Geschreven door Chantal Tisserand trainer Traumasensitief onderwijs

Deel deze pagina
Meer blogberichten
Blog
15 april 2024
Het belangrijkste instrument dat je hebt om de veiligheid van een kind langdurig en betekenisvol te verbeteren is de samenwerkingsrelatie...
Blog
4 februari 2024
Een kleine twinkeling  We weten steeds meer over de impact van ingrijpende gebeurtenissen op kinderen. Dat gedrag wat in de...
Blog
4 februari 2024
Marleen Derks en Mirjam Koster zijn beiden TSO trainer en facilitator van het special event traumasensitief onderwijs. Ze gingen samen...
Linkpagina Het LOCK